Jak skutecznie zastrzec karę umowną w umowie. Ograniczenie odpowiedzialności finansowej stron.

Magdalena Bojaryn29 września 2020Komentarze (0)

Sposobów na to, żeby zastrzec karę umowną w umowie jest kilka. Ważne, żeby zrobić to w sposób skuteczny. Dziś przychodzę z dwiema rzeczami. Chcę Ci przypomnieć o tym, o czym już kiedyś pisałam, jeżeli chodzi o zastrzeżenie kary umownej w umowie i przypomnieć o jednym aspekcie jej określania w umowie, który może być problematyczny. Chodzi o ograniczenie górnej granicy kary umownej.

Przykład:

Wyobraź sobie, że jesteś, jako wykonawca, stroną umowy na wykonanie instalacji elektrycznej w kompleksie biurowym (budynek 1000 m kw.).  W umowie z zamawiającym jest postanowienie o karach umownych, które mogą być naliczone przez zamawiającego za opóźnienie w wykonaniu tych robót przez Ciebie. Kara umowna jest określona w taki sposób:

W przypadku opóźnienia przez Wykonawcę w wykonaniu przedmiotu umowy, Zamawiający może obciążyć Wykonawcę karą umowną w wysokości 0.1% wartości brutto wynagrodzenia, o którym mowa w par. 4 ust. 2 Umowy za każdy dzień opóźnienia.

Wyobraź sobie, że z powodu problemów z dostawcą surowca, nie mogłeś wykonać przedmiotu umowy na czas. Jesteś już  miesiąc w opóźnieniu z oddaniem prac. Zamawiający nalicza Ci za każdy dzień opóźnienia karę umowną, zgodnie z umową.

Czy może tak robić w nieskończoność?

Otóż nie.

I. Kara umowna powinna być zastrzeżona w taki sposób, żeby możliwe było określenie jej górnej granicy.

Określenie kary umownej w sposób opisany wyżej bez określenia jej górnej granicy nie spełnia wymogu z ustawy. Chodzi o określenie kwotowo kary umownej.

Wyrok SO w Łodzi z 31.10.2018 r., sygn. XIII Ga 642/18: Zgodnie z umową łączącą powódkę i pozwanego ad. 1 wykonawca zapłaci zamawiającemu karę umowną za niedotrzymanie terminu wykonania przedmiotu umowy lub etapu prac w wysokości 1,0% wynagrodzenia umownego za każdy dzień opóźnienia z winy wykonawcy. Taki zapis, nie wskazujący ani maksymalnej wysokości kary umownej, ani ostatecznego terminu, do którego jest naliczana, nie spełnia warunku wskazania określonej sumy, co czyni zapis § 8 ust. 1 pkt 1.1 umowy bezwzględnie nieważnym (art. 58 § 1 k.c.).

Powyższy wyrok opiera się na dość ugruntowanym poglądzie wyrażanym przez Sąd Najwyższy, odnośnie takiego ujęcia kary umownej w umowie, który tworzy zobowiązanie wieczne: wyrok SN z 22.10.2015 r., sygn. IV CSK 687/14, wyrok SN z 02.06.2016 r., sygn. I CSK 506/15, wyrok SN z 08.02.2007 r., sygn. I CSK 420/06.

Żeby było ciekawie, jednocześnie z mojej praktyki sądowej, wynika co innego. Mianowicie, w sytuacji kiedy kara umowna ujęta jak wyżej, w moim przykładzie naliczana była tylko do dnia rozwiązania umowy z powodu opóźnienia, była uznawana za roszczenie zasadne. A sąd nieważność czynności prawnej bierze pod uwagę z urzędu.

Należy mieć jednak na uwadze, że “co sąd to obyczaj” i moja praktyka może nie pokrywać się z praktyką sądu do jakiej trafi Twoja sprawa.

A teraz krótkie podsumowanie innych ważnych kwestii związanych z prawidłowym określeniem kary umownej w umowie.

II. Kara umowna musi być zastrzeżona za niewykonanie zobowiązania niepieniężnego.

Przykładowo:

  1. nie odebranie towaru przez kupującego (w przypadku umowy sprzedaży, dostawy)
  2. nie oddanie przez najemcę lokalu po rozwiązaniu umowy najmu
  3.  oddanie dzieła po terminie (umowy o wykonanie strony internetowej, umowy o wykonanie mebli na zamówienie)
  4. nie wykonanie robót budowlanych w terminie ustalonym w umowie

III. Kara umowna nie może być karą pośrednio za niewykonanie zobowiązania pieniężnego

Przykład: Kara umowna za przedwczesne rozwiązanie umowy najmu, z powodu braku płatności za najem

IV. Kara umowna nie powinna być zastrzeżona za niewykonanie zobowiązania niepieniężnego ale wtórnego względem głównego zobowiązania z umowy

Przykład: Zastrzeżenie w umowie najmu bardzo wysokich kar na rzecz wynajmującego za brak poinformowania o zmianie właścicielskiej po stronie najemcy.

Obowiązek ten nie jest w ogóle obowiązkiem wynikającym z samego stosunku najmu, a jedynie dodatkowym obowiązkiem umownym. Jeżeli do tego dodamy:

  1. możliwość wypowiedzenia umowy najmu z powodu braku poinformowania przez najemcę o tym fakcie,i
  2. to z kolei będzie traktowane jako wypowiedzenie umowy z winy najemcy, a
  3. umowa będzie umożliwiała nałożenie przez wynajmującego na najemcę kary umownej

takie zastrzeżenie kary umownej może być uznane przez sąd za nieważne.

V. Nie można jednocześnie żądać kary umownej za opóźnienie w wykonaniu umowy i za odstąpienie od umowy z powodu opóźnienia.

Uchwała SN z 18.07.2012 r., sygn. II CZP 39/12: Roszczenie o zapłatę kary umownej na wypadek zwłoki lub opóźnienia nie przysługuje stronie odstępującej od umowy wzajemnej, jeżeli w umowie zastrzeżono również taką karę w związku z odstąpieniem od umowy.

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 604 255 020e-mail: mb@kacprzyk-bojaryn.pl

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Radców Prawnych M. Kacprzyk, M. Bojaryn s.c. Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Radców Prawnych M. Kacprzyk, M. Bojaryn s.c. z siedzibą w Łodzi.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem mb@kacprzyk-bojaryn.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis: